Memur Açlıkla Pençeleşiyor
Bugün profesöründen araştırma görevlisine, öğretmeninden memuruna kadar bütün kamu çalışanları büyük bir geçim sıkıntısı içerisindedir. Ülkemizde Eylül 2009 sonu itibariyle dört kişilik bir ailenin asgari geçim (yoksulluk ) sınırı 2.824,56 TL iken, kamu çalışanlarının ortalama maaşı yoksulluk sınırının yarısından daha azdır. Profesörlerin büyük bir kısmı da yoksulluk sınırında maaş almaktadır.Özellikle büyük şehirlerde görev yapan öğretim üyeleri, öğretmenler ve memurlar büyük bir maddi sıkıntı içerisinde açlık ve yoksullukla pençeleşmektedir. YÖK ve Hükümet, Anadolu’da yeni açılan ve kalkınmada öncelikli bölgelerde bulunan üniversitelerde görev yapan öğretim elemanları ile İstanbul, Ankara, İzmir gibi büyük şehirlerde görev yapan öğretim üyelerinin aynı maaş ve ücreti aldıklarını zannetmektedir. Hâlbuki arada küçümsenmeyecek ölçüde fark bulunmaktadır. YÖK’ün ve Hükümet’in öncelikle büyük şehirlerde görev yapan öğretim üyelerinin, öğretmenlerin ve memurların maaşlarını iyileştirmeye yönelik bir icraat ortaya koyması gerekmektedir. Yine kalkınmada öncelikli bölgelerde görev yapan öğretim üyelerine ödenen tazminat, o bölgelerde çalışan memurlara da verilmelidir.
Bugün en düşük memur maaşı 1023,82 TL, ortalama memur maaşı da 1321,2 TL’dir. Buna karşılık tek kişinin açlık sınırı 1.075,38 TL’ye, dört kişilik çekirdek bir ailenin yoksulluk sınırı 2.824,56 TL’ye yükselmiş bulunmaktadır.
Ülkemizde kamu çalışanları arasında en az ücret alan kesim Üniversiteler, Milli Eğitim Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı bünyesinde çalışan memurlardır. Diğer kurumlarda çalışan memurların aldığı maaş ve ek ödemeleri yeterli olmasa da Üniversite, Milli Eğitim ve İçişleri Bakanlığı memurlarına nispetle daha iyi bir durumdadır. Birçok kurumda, çalışanlar kurum tazminatı aldığı halde, Üniversitelerde çalışan memurlar kurum tazminatı alamamaktadırlar. Yine Milli Eğitim Bakanlığında her yıl öğretmenlere Eğitim ve Öğretime başlama ödeneği verilirken bu kurumda çalışan memurlara verilmemektedir. Sayın Başbakan kişi başına düşen milli gelirin 10 bin dolara çıktığını söyleye dursun, buna karşılık memur açlıkla pençeleşmektedir. 10 bin dolara çıktığı ifade edilen milli gelirden memura pay verilmemektedir. Acaba MİLLİ GELİRİN ARTIŞINDAN KİMLER PAY ALMAKTADIR?
Anayasamızın 55 inci maddesinde; “Ücret emeğin karşılığıdır. Devlet, çalışanların yaptıkları işe uygun adaletli bir ücret elde etmeleri ve diğer sosyal yardımlardan yararlanmaları için gerekli tedbirleri alır” denilmektedir. Ancak yetkililer görüldüğü gibi anayasamızın eşitlik ilkesine uymamakta ısrar ederek suç işlemektedirler.
Türkiye Kamu-Sen olarak yaptığımız hesaplamalara göre, 2009 Eylül ayı sonu itibarıyla asgari geçim endeksi sonuçları şöyledir: Türkiye İstatistik Kurumu’ndan alınan EYLÜL 2009 fiyatlarına göre yapılan araştırmada çalışan tek kişinin yoksulluk sınırı 1.419,42 TL olarak hesaplanmıştır. Dört kişilik bir ailenin asgari geçim haddi (yoksulluk sınırı) ise 2.824,56 Lira olarak belirlenmiştir. Sonuçlar dört kişilik bir ailenin asgari geçim haddinin bir önceki aya göre % 0,73 oranında arttığını göstermektedir. Çalışan tek kişinin açlık sınırı ise bir önceki aya göre % 1,14 oranında artarak, 1.087 Lira 62 Kuruş olmuştur. Türkiye’de 4 kişilik bir ailenin ortalama gıda ve barınma harcamaları toplamı 2009 yılı Eylül ayında 1.077,5 Lira olarak tahmin edilmiştir.
Yapılan araştırmada, 4 kişilik bir ailenin sağlık kuruluşlarının belirlediği gibi sağlıklı bir biçimde beslenebilmesi için gerekli harcamanın Eylül 2009 verilerine göre günlük 20,27 TL olduğu belirlenmiştir. Ailenin aylık gıda harcaması toplamı ise 608,19 TL olmuştur. Eylül 2009 itibarı ile ortalama 1.321,2 TL ücret alan bir memurun ailesi için yaptığı gıda harcaması, maaşının % 46,03’ünü oluşturmuştur. Türkiye İstatistik Kurumu verilerinde bulunan konut gideri ise Eylül 2009 ortalama maaşının %35,5’ine denk gelmiştir. Buna göre bir memur, ortalama maaşının % 81,53’ünü yalnızca gıda ve barınma harcamalarına ayırmak zorunda kalmıştır. Diğer ihtiyaçları için ise maaşının % 18,47’si ile yetinmiştir. Ortalama ücretle geçinen bir memur ailesinin ulaşım, sağlık, eğitim, haberleşme, giyim gibi diğer zorunlu ihtiyaçlarını karşılaması için Eylül 2009 maaşından geriye yalnızca 244,03 TL kalmıştır.
Kasım 2002=100 olarak kabul edildiğinde açlık sınırı endeksi 228,85 olurken; yine Kasım 2002=100 olarak hesaplanan TÜFE endeksi 189,30 olarak hesaplanmıştır. Buna göre anılan dönemde açlık sınırındaki artış TÜFE’den % 39,55 daha fazla olmuştur. Bu da memurun Hükümetten % 40 oranında alacaklı olduğunu ortaya koymaktadır.
(Eylül 2009)
| Gider Kalemleri | Çalışan Tek Kişi | Çalışmayan Eş | 0–6 Yaş Çocuk | 6–15 Yaş Çocuk
(Okula Giden) |
4 Kişilik Aile Toplam |
| GIDA | 5,256 | 5,256 | 4,505 | 5,256 | 20,273 |
| ISINMA | 7,265 | 7,265 | |||
| AYDINLANMA | 1,600 | 1,600 | |||
| BARINMA | 15,644 | 15,644 | |||
| SAĞLIK | 0,860 | 0,860 | 0,860 | 0,860 | 3,440 |
| ULAŞIM | 6,380 | 6,380 | 4,466 | 17,226 | |
| HABERLEŞME | 0,999 | 0,999 | 0,999 | 2,997 | |
| GİYİM | 1,062 | 1,062 | 1,062 | 1,062 | 4,248 |
| TEMİZLİK | 3,350 | 3,350 | 3,350 | 3,350 | 13,400 |
| EĞİTİM KÜLTÜR | 0,772 | 3,161 | 3,933 | ||
| SPOR | 1,351 | 1,351 | |||
| TATİL | 0 | 0 | |||
| ÇEVRE VE SU | 1,115 | 1,115 | |||
| EV EŞYASI | 1,660 | 1,660 | |||
| 1 GÜNLÜK TOPLAM | 47,314 | 17,907 | 9,777 | 19,154 | 94,152 |
| 1 AYLIK TOPLAM | 1.419,42 | 537,21 | 293,31 | 574,62 | 2.824,56 |
4 KİŞİLİK BİR AİLENİN ASGARİ GEÇİM HADDİ
(YOKSULLUK SINIRI)
(Eylül 2009)
| AĞUSTOS 2009
(TL) |
EYLÜL 2009
(TL) |
FARK
(TL) |
DEĞİŞİM
% |
|
| TEK KİŞİ (ÇALIŞAN) | 1405,56 | 1419,42 | 13,86 | 0,99 |
| ÇALIŞMAYAN EŞ | 535,02 | 537,21 | 2,19 | 0,41 |
| ÇOCUK (OKULA GİTMEYEN) | 291,42 | 293,31 | 1,89 | 0,65 |
| ÇOCUK
(İLKÖĞRETİME GİDEN) |
572,10 | 574,62 | 2,52 | 0,44 |
| ASGARİ GEÇİM HADDİ | 2804,10 | 2824,56 | 20,46 | 0,73 |
ÇALIŞAN TEK KİŞİNİN AÇLIK SINIRI
(Eylül 2009)
| TEK KİŞİ (ÇALIŞAN) | GİDERLER | AĞUSTOS
2009 GÜNLÜK/TL |
EYLÜL
2009 GÜNLÜK/TL |
FARK
(TL) |
DEĞİŞİM
% |
| GIDA HARCAMASI
(1800 Kalori) |
3,354 | 3,379 | 0,025 | 0,75 | |
| ISINMA | 7,224 | 7,265 | 0,041 | 0,57 | |
| AYDINLANMA | 1,600 | 1,600 | 0 | 0 | |
| BARINMA ½ | 7,796 | 7,822 | 0,026 | 0,33 | |
| SAĞLIK (sağlık giderleri kamu tarafından sağlandığından dâhil edilmedi) | 0,860 | 0,860 | 0 | 0 | |
| ULAŞIM | 6,376 | 6,380 | 0,004 | 0,06 | |
| HABERLEŞME | 0,999 | 0,999 | 0 | 0 | |
| GİYİM ½ | 0,521 | 0,531 | 0,010 | 1,92 | |
| TEMİZLİK | 3,341 | 3,350 | 0,009 | 0,27 | |
| EĞİTİM-KÜLTÜR | 0,772 | 0,772 | 0 | 0 | |
| SPOR | 1,074 | 1,351 | 0,277 | 25,79 | |
| TATİL | 0 | 0 | 0 | 0 | |
| ÇEVRE VE SU | 1,102 | 1,115 | 0,013 | 1,18 | |
| EV EŞYASI ½ | 0,827 | 0,830 | 0,003 | 0,36 | |
| 1 GÜNLÜK HARCAMA | TOPLAM | 35,846 | 36,254 | 0,408 | 1,14 |
| 1 AYLIK HARCAMA | TOPLAM | 1.075,38 | 1.087,62 | 12,24 | 1,14 |
Türkiye Kamu-Sen
İstanbul İl Başkanı
Yrd. Doç. Dr. M. Hanefi Bostan
